Reken door hoeveel BTU je nodig hebt en of een (1-slangs) mobiele airco jouw kamer daadwerkelijk koel krijgt en houdt, inclusief de infiltratiestraf, het stroomverbruik en het ontvochtigen bij vochtig weer. Alles rekent live mee.
Veelgestelde vragen ↓ Onder de motorkap: elke formule met getallen uitgewerkt →Een buitenunit met een of meer binnenunits, geen slangen door het raam en geen infiltratie. Het hoogste rendement en veruit het stilst. Wel een investering, en montage door een F-gassen-gecertificeerde monteur.
De compressor staat buiten (op het balkon of terras), met alleen een dunne koelleiding naar binnen. Veel beter dan een mobiele 1- of 2-slangs unit (geen hete slang in de kamer en nauwelijks infiltratie), maar niet zo stil en zuinig als een vast geïnstalleerde split.
Dan voert de condensor zijn warmte af met buitenlucht in plaats van je al gekoelde kamerlucht. De infiltratiestraf en de extra ontvochtiging vervallen grotendeels. Zet de schakelaar bovenaan op “2 slangen” om het verschil te zien.
Het opnamevermogen wordt afgeleid uit het koelvermogen (BTU/h) en een vaste EER/COP van 2,6, een gemiddeld instantaan rendement voor een mobiele airco. Dit getal beïnvloedt alleen "af te voeren via slang", niet de netto koeling of de haalbare temperatuur.
Vochtig weer rekenen we mee als latente last: de buitenlucht die een 1-slangs unit aanzuigt bevat vocht dat op de verdamper moet condenseren. Formule: luchtdebiet × (vochtgehalte buiten − binnen) × 2450 kJ/kg, met binnen 50% RH als comfortdoel. De minimaal haalbare temperatuur lossen we iteratief op: bij een lagere binnentemperatuur hoort (op 50% RH) minder vocht, dus stijgt de latente last naarmate de ruimte verder afkoelt. Die terugkoppeling rekenen we mee. Bij 2 slangen is er geen infiltratie via de unit, dus geen latente straf.
Koelvermogen is een typeplaatjewaarde. Omdat mobiele units in de praktijk onder hun opgave presteren (de warme afvoerslang straalt terug, het vermogen daalt op hete dagen door de hogere condensatietemperatuur, en fabrieksmetingen zijn optimistisch), rekenen we standaard met 80% van de ingevoerde waarde. Die factor staat als vaste constante in de code (DERATE) en is dus al in alle uitkomsten verwerkt. Het resterende koelvermogen wordt daarna constant verondersteld.
1-slangs straf (voelbaar) = uitblaasdebiet × 0,335 × (T_buiten − T_binnen) W. De naar buiten geblazen kamerlucht wordt vervangen door buitenlucht; dat is het verlies. Bij 2 slangen is deze straf nul.
Raamafdichting en waar de aanvoerlucht vandaan komt. Het model gaat ervan uit dat de lucht die een 1-slangs unit naar buiten blaast, wordt aangevuld met buitenlucht op de buitentemperatuur. Dat is precies de infiltratiestraf en de latente last. Dicht je deze kamer goed af (raamafdichting plus kieren), dan kan die warme buitenlucht niet rechtstreeks naar binnen. De onderdruk trekt de aanvoerlucht dan uit de rest van het huis, die koeler is dan buiten. Daardoor koelt deze kamer juist sneller af en haal je de doeltemperatuur eerder dan hier staat aangegeven. De keerzijde: diezelfde onderdruk zuigt de warme buitenlucht nu de andere kamers in, die daardoor extra snel en extra veel opwarmen. Zodra het hele huis is opgewarmd tot de buitentemperatuur, komt de aanvoerlucht voor deze kamer weer op buitentemperatuur binnen en klopt de calculator weer.
Warmtelast = U_wand × buitenwandoppervlak (zonder ramen) × ΔT + U_raam × raamoppervlak × ΔT + interne warmte (personen × 100 W + overige). Alleen buitenwanden en ramen tellen mee op de volle buiten-ΔT; vloer, plafond en binnenwanden beschouwen we als grenzend aan geconditioneerde ruimte. Voor een dak- of zolderkamer, of warme buurruimtes, verhoog je "overige warmtelast". Het buitenwandoppervlak schatten we als aantal buitenwanden × gemiddelde wandgrootte.
De afkoelsnelheid hangt sterk af van de thermische massa van wanden en inboedel en valt buiten dit model; reken op aanzienlijk langer dan alleen de lucht zou suggereren. Een echte unit, kierdichting, plaatsing en zonbelasting beïnvloeden het resultaat verder.
Ja, mits het koelvermogen past bij de ruimte en het buitenklimaat. Een 1-slangs unit levert in de praktijk minder dan zijn typeplaatje belooft en verliest daarnaast vermogen aan de infiltratiestraf. Vul je gegevens in de calculator in om te zien of jouw situatie haalbaar is.
Dat hangt af van de afmetingen, de isolatie, het aantal buitenwanden en ramen, de warmtelast en het buitenklimaat. De calculator rekent dit live door en geeft aan of het ingevoerde koelvermogen jouw doeltemperatuur haalt.
Als vuistregel reken je 30 tot 35 watt koelvermogen per kubieke meter, oftewel zo'n 100 tot 125 BTU/h per m3. Voor een mobiele 1-slangs airco houd je eerder 150 tot 200 BTU/h per m3 aan, omdat de unit onder zijn typeplaatje presteert en koelvermogen verliest aan de infiltratiestraf. Een slaapkamer van 30 m3 vraagt zo al snel 4.500 tot 6.000 BTU/h en een woonkamer van 75 m3 zit rond de 12.000 tot 15.000 BTU/h. De calculator rekent het preciezer door met isolatie, ramen, warmtelast en buitenklimaat.
Als vaste of 2-slangs airco koelt 12.000 BTU/h (ongeveer 3,5 kW) een ruimte van zo'n 100 m3. Voor een mobiele 1-slangs unit houd je door de praktijkverliezen en de infiltratiestraf eerder 60 tot 80 m3 aan, dus een kamer van ongeveer 25 tot 30 m2 bij een normale plafondhoogte. Bij slechte isolatie, veel glas of volle zon valt dat lager uit. Vul je eigen situatie in de calculator in voor een echte doorrekening.
BTU staat voor British Thermal Unit, een oude Engelse warmte-eenheid. Het getal op het typeplaatje is eigenlijk BTU per uur en geeft het koelvermogen aan. BTU/h en watt drukken allebei koelvermogen uit: 1.000 BTU/h is ongeveer 293 W, dus 1 kW koeling is ongeveer 3.412 BTU/h. Fabrikanten zetten meestal BTU/h op het typeplaatje, terwijl de calculator intern in watt rekent. Een gangbare mobiele airco van 9.000 tot 12.000 BTU/h levert op papier dus zo'n 2,6 tot 3,5 kW koeling.
Verklein eerst de warmtelast: weer de zon met gordijnen of zonwering, zet apparaten uit en houd het aantal personen beperkt. Helpt dat niet genoeg, kies dan een unit met meer koelvermogen, of beter nog een 2-slangs of split-uitvoering die de infiltratiestraf vermijdt. Een te krappe 1-slangs unit blijft op hete, vochtige dagen achter de feiten aan lopen.
Een 1-slangs unit blaast kamerlucht naar buiten, die wordt aangevuld met warme, vochtige buitenlucht (de infiltratiestraf). Een 2-slangs unit gebruikt buitenlucht om de condensor te koelen en heeft die straf niet, waardoor hij merkbaar beter presteert.
De onderdruk die ontstaat doordat een 1-slangs unit lucht naar buiten blaast. Die lucht wordt vervangen door buitenlucht op buitentemperatuur, plus het vocht daarin. Dat extra warmte- en vochttransport kost koelvermogen. Bij 2 slangen is deze straf nul.
Voor een 1-slangs unit helpt het zeker om het raam rond de slang en de overige kieren goed te dichten. De onderdruk trekt de aanvoerlucht dan uit de rest van het huis in plaats van rechtstreeks van buiten, en die is koeler. Deze kamer koelt daardoor sneller af dan de calculator aangeeft. De keerzijde is dat de andere kamers juist extra opwarmen, want daar wordt nu de warme buitenlucht naar binnen gezogen. Bij een 2-slangs of split-unit speelt dit niet.
Het uitblaasdebiet is de hoeveelheid lucht die de unit per uur door de afvoerslang naar buiten blaast, in kubieke meter per uur. Bij een 1-slangs unit bepaalt dit hoeveel warme buitenlucht er wordt aangezogen om die luchtstroom aan te vullen, en dus hoe groot de infiltratiestraf is. Hoe hoger het debiet, hoe meer warmte en vocht er binnenkomen. Bij een 2-slangs unit speelt het debiet geen rol, want die zuigt geen kamerlucht aan.
Het staat zelden op het typeplaatje. Een gangbare mobiele airco zit tussen de 300 en 450 kubieke meter per uur, met ongeveer 375 als richtwaarde voor een unit van 15.000 BTU/h. Grotere units blazen meer. Bij twijfel laat je de standaardwaarde staan, of je kijkt in de handleiding bij de ventilatorcapaciteit. De uitkomst is niet heel gevoelig voor kleine afwijkingen.
Vochtige lucht bevat onzichtbare waterdamp, en die damp moet op de koude verdamper condenseren voordat de lucht echt afkoelt. Dat condenseren kost energie, de zogeheten latente last, die niet meer naar het verlagen van de temperatuur gaat. Bij een 1-slangs unit komt er via de infiltratiestraf voortdurend vochtige buitenlucht binnen, dus hoe hoger de buitenvochtigheid, hoe meer koelvermogen er aan ontvochtigen opgaat en hoe lastiger de doeltemperatuur wordt gehaald. Benauwd Nederlands zomerweer zit rond de 55 tot 60 procent bij 30 graden.
Een 2-slangs unit zuigt geen kamerlucht aan en blaast die ook niet naar buiten, dus er komt geen vochtige buitenlucht binnen via de unit. Zonder die toestroom is er ook geen latente last om weg te werken. Daarom maakt de calculator het vochtigheidsveld inactief zodra je op 2 slangen zet.
Een mens zet voortdurend voedsel om in energie en geeft de warmte die daarbij vrijkomt af aan de omgeving. Voor een volwassene in rust of bij lichte activiteit is dat ongeveer 100 watt, vergelijkbaar met een gloeilamp. De calculator telt daarom per persoon ongeveer 100 watt bij de warmtelast op. Bij inspanning, zoals sporten, ligt dit hoger. Mensen geven daarnaast vocht af via ademhaling en transpiratie, maar dat laten we voor de eenvoud buiten beschouwing.
Zoninstraling kan flink oplopen, zeker bij grote ramen op het zuiden of westen, maar die hangt zo sterk af van oriëntatie, tijdstip en zonwering dat de calculator hem niet automatisch schat. Reken zon en andere bronnen zoals apparaten daarom zelf in via het veld 'overige warmtelast'. Een onbeschermd raam telt al snel voor enkele honderden watten per vierkante meter als de zon er recht op staat. Sluit gordijnen of zonwering om die last fors te verlagen.
Alleen buitenwanden en ramen grenzen aan de warme buitenlucht en zien dus het volle temperatuurverschil tussen binnen en buiten. Hoe meer buitenwanden, hoe meer oppervlak waarlangs warmte naar binnen lekt: een hoekkamer heeft er twee, een vrijstaande ruimte vier. De vloer, het plafond en de binnenwanden grenzen meestal aan andere ruimtes die ongeveer even warm zijn, dus daarlangs loopt weinig warmte. Voor een zolder- of dakkamer of een warme buurruimte klopt dat niet, en verhoog je het veld 'overige warmtelast'.
Omdat mobiele units hun nominale vermogen in de praktijk zelden halen: de warme afvoerslang straalt terug, het vermogen daalt op hete dagen en fabrieksmetingen zijn optimistisch. De calculator rekent daarom met 80% van de typeplaatjewaarde, zodat je er geen extra marge bovenop hoeft te leggen.
De EER (en de COP) is de verhouding tussen het koelvermogen en het elektrisch opgenomen vermogen: een EER van 2,6 betekent dat de unit per opgenomen watt ongeveer 2,6 watt warmte verplaatst. De calculator gebruikt deze vaste waarde alleen om in te schatten hoeveel warmte er via de slang naar buiten moet, niet om de koeling of de haalbare temperatuur te berekenen. 2,6 is een gemiddeld, instantaan rendement voor een mobiele airco en is daarom niet instelbaar.
Het koelvermogen is de hoeveelheid warmte die de unit uit de kamer haalt, in BTU/h of kilowatt. Het opnamevermogen is wat de unit uit het stopcontact trekt, in kilowatt, en bepaalt je stroomverbruik. Dankzij de EER ligt het koelvermogen een paar keer hoger dan het opnamevermogen: een airco verplaatst warmte, hij maakt die niet zelf. Verwar het koelvermogen op het typeplaatje dus niet met het verbruik.
Een gangbare mobiele airco van 9.000 tot 14.000 BTU/h trekt zo'n 0,8 tot 1,5 kW uit het stopcontact: het opnamevermogen is het geleverde koelvermogen gedeeld door de EER. Draait de compressor op een hete dag 8 uur op vol vermogen, dan verbruik je 6 tot 12 kWh, oftewel ongeveer 2 tot 3,50 euro bij een tarief van 30 cent per kWh. In de praktijk valt het vaak lager uit, omdat de compressor terugschakelt of pauzeert zodra de doeltemperatuur is bereikt. De calculator toont het opnamevermogen voor jouw invoer live bij het veld koelvermogen.
Langer dan je op basis van alleen de lucht zou denken. Naast de lucht moeten ook de muren, de vloer en alle spullen in de kamer afkoelen, en die thermische massa houdt veel warmte vast. Die afkoelsnelheid valt buiten dit model: de calculator beoordeelt of de doeltemperatuur uiteindelijk haalbaar is, niet hoe snel. Zet de unit daarom ruim van tevoren aan en houd ramen en deuren dicht.
Dat hangt vooral af van de luchtvochtigheid. Op droge dagen is het hooguit een bodempje, op benauwde dagen haalt een mobiele airco al snel 0,5 tot 1 liter per uur uit de lucht. Een 1-slangs unit ontvochtigt extra veel, omdat die via de infiltratiestraf voortdurend vochtige buitenlucht aanzuigt. De meeste units verdampen het condenswater tegen de hete condensor en voeren het via de afvoerslang af, zodat je het reservoir alleen bij erg vochtig weer tussendoor hoeft te legen.
Reken op ongeveer 8 tot 12 jaar bij normaal zomers gebruik. De compressor en het gesloten koelcircuit gaan zelden als eerste stuk; vaker zijn het de ventilator, de elektronica of verstopte filters. Maak de stoffilters tijdens het seizoen elke paar weken schoon, laat het apparaat voor het opbergen een uur op alleen ventileren draaien zodat hij vanbinnen droog is, en zet hem rechtop en vorstvrij weg.